Dżdżownica – od wstrętnej glisty do pożytecznego zwierzaka

Użyźnia i oczyszcza glebę z patogenów. Dżdżownica w ogrodzie to skarb. Najlepiej w tysiącach egzemplarzy! Nie zawsze tak było. Była tępiona, torturowana, rzucana na pożarcie kur.

Dżdżownica to przyjaciółka ogrodnika. Obrączka świadczy, że ma się świetnie i niedługo będzie miała dzieci.

Dżdżownica to zwierzę zwyczajne niezwyczajne. Żywi się resztkami roślin, ale też mikroskopijnymi organizmami żyjącymi w glebie, jak bakterie, grzyby, nicienie, glony.

Żyzna i zdrowa ziemia

Apetyt dżdżownica ma wielki. Jej dzienne odchody ważą nawet tyle, co ona sama. Co ważne: bakterie czy grzyby po przejściu przez przewód pokarmowy dżdżownicy są unieszkodliwiane. Nawóz dżdżownic - zwany biohumusem i wermikompostem – jest uważany za najlepszy na świecie. Wygląda jak czarna ziemia. Rośliny rosną na nim bujnie i zdrowo.

Najlepszy jest nawóz dżdżownic żywionych obornikiem i kompostem. WARTO mieć dżdżownice w kompostowniku. Nie tylko przyśpieszają kompostowanie. Zjadają też i unieszkodliwiają np. chorobotwórcze grzyby i bakterie, znajdujące się na kompostowanych liściach warzyw, kwiatów, drzew i krzewów.

Dżdżownice w kompostowniku lubią przykrycie ze słomy. Dzięki temu są mniej narażone na brak wody oraz ekstremalne temperatury. Celuloza ze słomy ma wpływ na lepsze rozmnażanie dżdżownic. 

Tępione prze wieki

W XXI wieku dżdżownice są najlepszym przyjacielem ogrodnika. Nie dla każdego są urodziwe, ale nie gryzą, nie roznoszą chorób, nie niszczą ogrodu.

Jednak aż do końca XVIII wieku wręcz zalecano tępienie dżdżownic, zwanych wówczas glistami ziemnymi. Zaliczano je do szkodników, podobnie jak myszy, ryjówki, szczypawki, krety, wróble, węże, mrówki.

W książce „O roślinach, ich trzymaniu, rozmnażaniu i zażyciu” z 1777 roku ks. Krzysztof Kluk zalecał, by glisty ziemne wyłapywać i dawać na pożarcie drobiu:

„Glisty ziemne, czyli to kopiąc w ogrodzie, gdy się postrzedz dadzą: czyli po nocy obfitey w rosę, czyli po ciepłym deszczu, gdy na wierzch powyłażą, zabiiaj albo drobiu odday. Albo nagotuj w wodzie siemienia, lub liści konopnych, jeszcze lepiey liści, lub zielonych łupin zwierzchnich włoskiego orzecha: kiedykolwiek ostudzoną tą wodą ziemię poleiesz, w iedney minucie wszystkie na wierzch wynidą”.

Jeszcze w połowie XIX wieku wierzono, że dżdżownice… wygryzają dziury w przewodzie pokarmowym gęsi.😱

W książce „Gospodyni litewska, czyli Nauka utrzymywania porządnie domu” z 1856 roku ostrzegano:

„Także przed deszczem i po nim wychodzą na powierzchnię ziemi glisty ziemne, na które młode gęsięta są bardzo łakome; lecz te robaki mają tak trwałe życie, iż połknięte nawet wcale nie zamierają i często przegryzając wole lub wnętrzności gęsięcia, o śmierć je przyprawiają”.

W tej samej książce jest przepis na trutkę z pociętych dżdżownic na krety.😱

Dżdżowniki i dżdżownice

Pod koniec XIX wieku glisty ziemne awansowały na dżdżowniki, a potem dżdżownice. W 1893 roku ukazał się artykuł pt. „Dżdżownica” w „Ogrodniku Polskim”. Pod koniec XIX wieku rozróżniano już około 20 gatunków dżdżownic. Wiedziano, że są obojnakami. Zauważono, że dżdżownica to nie szkodnik lecz przyjaciel ogrodnika.

Prawdziwe wyzwolenie od prześladowań przyniosła dżdżownicom książka „Dżdżownica” z 1933 roku Jana Dembińskiego (1889-1963) – wybitnego biologa, ale też posła, marszałka Sejmu i prezesa Polskiej Akademii Nauk. Dzięki niemu, o dżdżownicach zaczęto mówić w szkołach, jako o pożytecznych, niegroźnych i ciekawych zwierzętach.

Okładka książki Jana Dembińskiego z 1933 roku.

Pożądane w ogrodzie

Dziś dżdżownice są obowiązkowe w ogrodzie, zwłaszcza jeśli chce się mieć ekologiczne warzywa. W sklepach ogrodniczych dżdżownice można nawet kupić, np. kalifornijskie czy dendrobeny. Wpuszczone do kompostownika zjadają resztki i produkują nawóz, czyli biohumus.

Wiele zagadek związanych z dżdżownicami jeszcze nie zostało rozwikłanych. Nie wiadomo, dlaczego stadami wychodzą na chodniki w księżycowe noce. Albo czemu wciągają do norek igły sosen, skoro nie mogą ich zjeść.😎

Warto wiedzieć

• Dżdżownice dobrze znoszą podróżowanie w... paczkach kurierskich. 

Jak przyjechały ze sklepu internetowego do ogrodu Niepodlewam CZYTAJ TUTAJ

Dżdżownice kupione w ogrodniczym sklepie internetowym. W paczce jest kilkaset sztuk.

Przysłowia ogrodnicze na kwiecień

Ogrody i pola się zielenią. Przysłowia ogrodnicze na kwiecień prognozują, jaki będzie urodzaj i pogoda. Podpowiadają też, kiedy siać.

Tulipany w kwietniu

Idealny kwiecień dla ogrodników jest mokry i bez większych przymrozków. Wtedy wszystko rośnie jak na drożdżach. Mówią o tym przysłowia ogrodnicze na kwiecień.

Zapowiedzią dobrych plonów są zwłaszcza grzmoty w kwietniu oraz deszcz w Wielki Piątek.

Przysłowia ogrodnicze na kwiecień z „Kalendarza Ludowego Wiejskiego na rok 1867”:

• Suchy marzec, maj niechłodny, kwiecień mokry, rok niegłodny.

W kwietniu jest już na łąkach tyle kwiatów, że można pleść wianki. Stąd przysłowie:

• Na kwiecień lada z czego wianek spleciem.

W drugiej połowie kwietnia zielenią się pola:

• Na świętego Wojciecha (23 kwietnia – przy. Niepodlewam) wrony z żyta nie widać.

Dawniej 23 kwietnia po raz pierwszy po zimie wypuszczano konie na pastwisko:

• Na świętego Wojciecha, kobyli pociech.

Grzmoty zaś w dniu 23 kwietnia wróżą urodzaj:

• Gdy grzmi w święto Wojciecha, rośnie rolnikom pociecha.

• Na świętego Jura (Jerzego – 24 kwietnia, przyp. Niepodlewam) schowa się w życie kura.

W dniu 25 kwietnia siano późny owies i wczesną grykę:

• Na świętego Marka (25 kwietnia – przyp. Niepodlewam) późny owies, ranna tatarka.

Dawniej w drugiej połowie kwietnia często głodowano. Bo stare zapasy się kończyły, a nowych – ani w polu, ani w ogrodzie - jeszcze nie było:

• Świętego Marka (25 kwietnia – przy. Niepodlewam), nie ma co włożyć do garnka.

Tradycyjnie 25 kwietnia gospodarze oglądali zasiewy:

• Święty Marek (25 kwietnia – przy. Niepodlewam) poszedł na folwarek, oglądać żytko, czy wzeszło wszystko?

Deszcz w Wielki Piątek to zapowiedź urodzaju:

• Jeśli w Wielki Piątek deszcz kropi, radujcie się chłopi.

Cebula siedmiolatka jest najsmaczniejsza w kwietniu.

Przysłowia na kwiecień z gazety „Przyjaciel Rodziny – Kalendarz ludowy na Rok Pański 1902”:

• Na świętego Franciszka (2 kwietnia – przyp. Niepodlewam) zielenią łany i z zimowiska swego wracają bociany.

• Na święty Wincenty (5 kwietnia – przyp. Niepodlewam) nieraz mrozek zawzięty.

• Gdy na Wojciech (23 kwietnia – przyp. Niepodlewam)  wrony z żyta nie widać, możesz resztę karmy z stodoły już wydać.

Przysłowia na kwiecień z „Kalendarza Ludowego na Rok 1929”:

• Grzmot w kwietniu, dobra nowina – już szron roślin nie pościna.

• Jeśli w kwietniu posusza – nic się z ziemi nie rusza.

• Gdy w końcu kwietnia deszcz rosi – polom błogosławieństwo przynosi.

• Pogoda w kwietną niedzielę – wróży urodzajów wiele.

• Na świętego Marka (25 kwietnia – przy. Niepodlewam) – sieje się ostatnia jarka.

• Sadź ziemniaki w wilję świętego Marka (24 kwietnia – przyp. Niepodlewam) to będzie pod krzakiem miarka.

Kwiecień to czas robienia rozsad. Do 15 kwietnia sieje się na parapetach np. pomidory.