Skąd nazwa judaszowiec – ciekawostki

 

Judaszowiec jest tak piękny, że rywalizuje wiosną z magnoliami. Jego nazwa kojarzy się jednak z tragicznym losem Judasza – ucznia Jezusa. Skąd się wzięła nazwa judaszowiec?

Według legendy, bo nie ma dowodów historycznych, Judasz miał na judaszowcu odebrać sobie życie, po tym jak zdradził Jezusa. Nie wiadomo, czy rzeczywiście tym drzewem był judaszowiec. Jeśli już, mógł to być judaszowiec południowy, który wówczas i obecnie rośnie dziko na terenach, gdzie rozgrywały się biblijne sceny. Ten gatunek uprawiany jest w Polsce od co najmniej XVIII wieku. I wcale nie nazywał się judaszowiec!

     Judaszowiec zakwita przed pojawieniem się liści. Kwiaty są najczęściej różowe. Fot. Niepodlewam

Pierwsza nazwa: żydowskie drzewo

Pierwsza polska nazwa tej pięknej rośliny to żydowskie drzewo. Podała ją księżna Izabela Czartoryska (1745-1835) w swojej książce „Myśli różne o sposobie zakładania ogrodów” z 1805 roku. Na końcu tego dzieła znajduje się katalog roślin, które polecała do ogrodów, wśród nich jest właśnie żydowskie drzewo, przy łacińskiej nazwie Cercis siliquastrum (obecnie nazywany judaszowcem południowym). Księżna Czartoryska dała  przy nim adnotacje: „Zagraniczne” i „Obwiiać trzeba detto” („detto” oznacza „jak wyżej” – przyp. Niepodlewam).

A to opis judaszowca południowego autorstwa księżnej Czartoryskiej:

„Cercis Siliquastrum, Drzewo średniey wielkości. Liść okrągły, iasno zielony, kwiat rodowy, bardo świetny i gęsto po Gałęziach obsypany. Mocno wydatny między innemi krzewami”. Proponowała go sadzić na „klombach z zagranicznych drzew mieszanych z krajowymi”.

Kolejne nazwy: inspiracja Judaszem

Na początku XIX wieku pojawiają się nazwy nawiązujące do Judasza:

• Judaszowe drzewo - w 1824 roku w „Pomnożeniu dykcyonarza roślinnego” nieżyjącego już wówczas ks. K. Kluka, w redakcji J. Dziarkowskiego i K. Siennickiego;
• Judaszek - w 1835 roku w „Cenniku roślin ogrodu botanicznego” dodatku do „Gazety Krakowskiej”;
• Judaszowiec – w książce z lat 1849-1863 „Opisanie roślin” Ignacego Rafała Czerwiakowskiego.

Wygląda na to, że to właśnie Ignacy Rafał Czewiakowski (1808-1882) – botanik, lekarz, powstaniec listopadowy, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego i dyrektor Ogrodu Botanicznego w Krakowie, jako pierwszy podał obecną polską nazwę judaszowca.

Nawiązanie do Judasza jest nie tylko w polskiej nazwie. Przykładowo, w Niemczech to drzewo Judasza (Judasbäume). No cóż, nie wiadomo w jakim kraju wymyślono legendę o Judaszu i judaszowcu.😎